ابو القاسم سلطانى
384
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
سرخ موثر است . بنج سمى است عقل را مختل مىكند ، فراموشى ، خناق و ديوانگى را بدنبال دارد ( ابن سينا : 6 * ) . . . . ورم زبان ، تنگى نفس ، تاريكى چشم و سنگينى گوش مىآورد ( انصارى : 7 * ) . پزشكان بعدى علاوه بر ذكر خواص و موارد مصرف گفته شده توسط پيشينيان مىنويسند : خوردن 4 - 3 برگ آن با شراب در تبى كه در اثر گرمى و رطوبت باشد ، و خوردن و ضماد آن با طلا ( نوعى شربت ) در آكله استخوان و ماليدن پخته شده آن با زرده تخممرغ و پيه در درد كنج ران و ضماد افشره برگ آن با آرد جو در ورمهاى گرم و با عسل به صورت قطره در گوش درد و خاكستر آن با انجير در بواسير و بيمارىهاى مقعد موثر است و خوردن 6 قيراط ( قيراط - 277 / 0 گرم ) تخم آن همراه با 2 برابر وزن آن تخم خشخاش و عسلاب در سرفه ، هموپتيزى ، خونروى از همه اعضاء و رحم موثر است . خوردن حبى به اندازه يك نخود از مخلوط دانه آن و ترياك خواب عميق و طولانى مىآورد . مقدار خوراك بنج سفيد 6 قيراط تا نيم مثقال ، بنج سرخ 6 قيراط و بنج سياه چهار قيراط است و چهار درهم آن ( حدود 10 گرم ) كشنده است ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 8 * ) . " عصاره آن در دردهاى عصبانى زياد منفعت دارد در سيلان دم ( هموراژى ) نفث الدم و سيلان دم بواسير نيز مفيد است از آن حب ساخته از 2 الى 8 گندم ( گندم - 50 ميلىگرم ) در 24 ساعت مىدهند و ضماد تخم آنكه بذر البنج نامند زياد نافع است . در اورام اعصاب گانگليونى و لنفاتيك كه با وجع زياد باشد و در جمع شدن شير در پستان چون به زودى ضماد نمايند و ضماد برگ تازه آن در اورام و اوجاع مستعمل است . از برگ او روغنى به عمل مىآورند به اين طريق اجزء برگ تازه 8 جزء روغن زيتون در جاى گرم مدت 24 ساعت بگذارند بعد صاف نمايند دهن ( روغن ) مزبور مسكن اوجاع ( جمع وجع - درد ) مىباشد و از خواص برگ اوست كه گاو و گوسفند را خوردن آن ضرر نمىرساند ولى آهو و مرغ را هلاك سازد و چون در انسان بىموقع استعمال كنند دوار ( سرگيجه ) ، اتساع حدقه ، هذيان و حركات غير طبيعى و تشنج و نفخ صورت و لقوه و درد سر شديد و لرز اطراف عارض شود و علاج آن مىباشد . . . . در تشريح اين اشخاص معده سام است و ليكن علامت زياد جمع شدن خون در دماغ ( مغز ) موجود است " . ( فروغ ناصرى ، نسخه خطى ، ك ر 150 ) . قسمت قابل مصرف : برگ ، دانه . تركيبات شيميائى : آلكالوئيدهاى هيوسيامين ، اسكوپولامين ، آتروپين . خواص و موارد مصرف درمانى : شبيه به بنج اسود Hyoscyamus niger L . رجوع شود به همين عنوان كد 2750 .